صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت از ابزارهای پرطرفدار سرمایهگذاری در بازار سرمایه ایران هستند؛ بااینحال، همه این صندوقها از یک روش برای خریدوفروش و پرداخت سود استفاده نمیکنند. برخی از آنها مانند سهام در بورس معامله میشوند و برخی دیگر، واحدهای سرمایهگذاری را از طریق سامانه اختصاصی خود صادر یا ابطال میکنند. شناخت این تفاوتها، نخستین قدم برای انتخاب صندوق متناسب با نیاز سرمایهگذار است.
صندوقهای درآمد ثابت به دو گروه قابل معامله در بورس (ETF) و صدور و ابطال تقسیم میشوند. برای خرید صندوقهای ETF میتوان از سامانه معاملاتی کارگزاریها استفاده کرد، اما سرمایهگذاری در صندوقهای صدور و ابطال از طریق سامانه رسمی آنها انجام میشود. همچنین برخی صندوقها سود نقدی دورهای پرداخت کرده و برخی دیگر بازده را در ارزش واحدهای خود منعکس میکنند.
لیست صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت در ایران
در بازار سرمایه ایران، ۹۷ صندوق سرمایهگذاری با درآمد ثابت قابل معامله وجود دارد که سرمایهگذاران میتوانند واحدهای آنها را از طریق سامانههای معاملاتی کارگزاریها خریدوفروش کنند. این صندوقها از نظر شرکت مدیر، سیاست پرداخت سود، بازدهی و شرایط معاملاتی با یکدیگر تفاوت دارند.
بخشی از صندوقهای درآمد ثابت، سود حاصل از سرمایهگذاری را در دورههای مشخص میان دارندگان واحدها تقسیم میکنند. در مقابل، گروه دیگری از صندوقها تقسیم سود نقدی ندارند و بازده سرمایهگذاری در تغییر ارزش واحدهای آنها منعکس میشود.
علاوه بر صندوقهای قابل معامله، صندوقهای دیگری نیز از طریق صدور و ابطال فعالیت میکنند. سرمایهگذاران برای خرید واحدهای این صندوقها باید به سامانه رسمی صندوق مراجعه کرده و درخواست صدور واحد ثبت کنند. در جدول زیر، فهرستی منتخب از صندوقهای درآمد ثابت ایران به همراه نام، نماد بورسی، شرکت مدیر، روش سرمایهگذاری در صندوق درآمد ثابت و نحوه تقسیم سود ارائه شده است.
جدول فهرست منتخب صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت
| نام صندوق | نماد بورسی | شرکت مدیر | شیوه سرمایهگذاری | تقسیم سود دورهای |
| ارزش پاداش | پاداش | سبدگردان پاداش سرمایه | معامله در بورس | ندارد |
| یاقوت آگاه | یاقوت | سبدگردان آگاه | معامله در بورس | ندارد |
| سپر سرمایه بیدار | سپر | سبدگردان اقتصاد بیدار | معامله در بورس | ندارد |
| ثابت آوند مفید | آوند | سبدگردان مفید | معامله در بورس | ندارد |
| نوع دوم کارا | کارا | سبدگردان کاریزما | معامله در بورس | ندارد |
| افرا نماد پایدار | افران | مشاور سرمایهگذاری ترنج | معامله در بورس | ندارد |
| درآمد ثابت کیان | کیان | کارگزاری کیان | معامله در بورس | ندارد |
| لبخند فارابی | لبخند | سبدگردان فارابی | معامله در بورس | ندارد |
| تداوم اطمینان تمدن | تداوم | تأمین سرمایه تمدن | معامله در بورس | ندارد |
| شمیم تابان مهرگان | شمیم | سبدگردان مهرگان | معامله در بورس | ندارد |
| کمند | کمند | سبدگردان کاریزما | معامله در بورس | ماهانه |
| همای آگاه | همای | سبدگردان آگاه | معامله در بورس | ماهانه |
| آتیه ملت | آتیه ملت | تأمین سرمایه بانک ملت | معامله در بورس | ندارد |
| پاسارگاد | پاسارگاد | مشاور سرمایهگذاری ساتراپ پاسارگاد | معامله در بورس | ندارد |
| اعتماد آفرین پارسیان | اعتماد | تأمین سرمایه لوتوس پارسیان | معامله در بورس | ندارد |
| ارمغان ایرانیان | ارمغان | تأمین سرمایه نوین | معامله در بورس | ماهانه |
| امین یکم فردا | امین یکم | تأمین سرمایه امین | معامله در بورس | ماهانه |
| آرمان کارآفرین | آسا | کارگزاری بانک کارآفرین | معامله در بورس | ماهانه |
| گنجینه مهر | آسان | تأمین سرمایه امید | معامله در بورس | ماهانه |
| گنجینه داریوش | گنجینه | سبدگردان داریوش | معامله در بورس | ماهانه |
| نگین سامان | کارین | تأمین سرمایه کاردان | معامله در بورس | ندارد |
| پاداش سرمایه بهگزین | — | سبدگردان پاداش سرمایه | سامانه رسمی صندوق | ماهانه |
| لوتوس پارسیان | — | تأمین سرمایه لوتوس پارسیان | سامانه رسمی صندوق | ماهانه |
| درآمد ثابت کاردان | — | تأمین سرمایه کاردان | سامانه رسمی صندوق | ماهانه |
| گنجینه زرین شهر | — | تأمین سرمایه تمدن | سامانه رسمی صندوق | ماهانه |
وجود نام یک صندوق در این فهرست، به معنای برتری آن نسبت به سایر صندوقها نیست. برای مقایسه دقیقتر باید عملکرد صندوق در دورههای زمانی یکسان، میزان نقدشوندگی، ترکیب داراییها و سیاست پرداخت سود آن بررسی شود.
صندوقهای ETF درآمد ثابت با پرداخت سود ماهانه
برای سرمایهگذارانی که به دریافت جریان نقدی منظم نیاز دارند، صندوقهای درآمد ثابت دارای تقسیم سود ماهانه میتوانند گزینه قابل بررسی باشند. در این صندوقها، سود قابل تقسیم مطابق سیاست صندوق محاسبه و در دورههای تعیینشده به حساب سرمایهگذاران واریز میشود.
نکته مهم آن است که تقسیم سود ماهانه لزوماً به معنای بازدهی بیشتر صندوق نیست. هنگام پرداخت سود نقدی، بخشی از ارزش داراییهای صندوق به سرمایهگذار منتقل میشود و این موضوع در ارزش واحدها نیز انعکاس پیدا میکند. بنابراین، مقایسه صندوق های درآمد ثابت باید با درنظرگرفتن مجموع تغییر قیمت واحدها و سود نقدی دریافتی انجام شود.

صندوقهای ETF درآمد ثابت بدون تقسیم سود
گروه دیگری از صندوقهای ETF درآمد ثابت، سود نقدی دورهای میان سرمایهگذاران تقسیم نمیکنند. در این صندوقها، درآمد حاصل از سرمایهگذاری در داراییهای صندوق باقی میماند و میتواند در افزایش ارزش خالص دارایی هر واحد یا همان NAV منعکس شود.
صندوقهای «پاداش»، «یاقوت»، «آوند»، «کارا» و «افران» از نمونههای این گروه هستند. سرمایهگذار برای تبدیل بازده سرمایهگذاری خود به وجه نقد میتواند بخشی از واحدهای صندوق را در بازار به فروش برساند.
| نام صندوق | نماد معاملاتی | نحوه انعکاس بازده |
| ارزش پاداش | پاداش | تغییر ارزش واحدهای صندوق |
| یاقوت آگاه | یاقوت | تغییر ارزش واحدهای صندوق |
| سپر سرمایه بیدار | سپر | تغییر ارزش واحدهای صندوق |
| ثابت آوند مفید | آوند | تغییر ارزش واحدهای صندوق |
| نوع دوم کارا | کارا | تغییر ارزش واحدهای صندوق |
| افرا نماد پایدار | افران | تغییر ارزش واحدهای صندوق |
| درآمد ثابت کیان | کیان | تغییر ارزش واحدهای صندوق |
| لبخند فارابی | لبخند | تغییر ارزش واحدهای صندوق |
| تداوم اطمینان تمدن | تداوم | تغییر ارزش واحدهای صندوق |
برای نمونه، صندوق سرمایه گذاری ارزش پاداش در گروه صندوقهای درآمد ثابت قابل معامله قرار دارد و بازده سرمایهگذاری در آن از طریق تغییر ارزش واحدها محقق میشود. سرمایهگذار میتواند واحدهای این صندوق را از طریق سامانه معاملاتی کارگزاریها خریدوفروش کند.
نباید نداشتن تقسیم سود را با نداشتن بازده اشتباه گرفت. تفاوت اصلی این دو گروه در شیوه انتقال بازده به سرمایهگذار است؛ یکی سود را به حساب او واریز میکند و دیگری بازده را در ارزش دارایی سرمایهگذاریشده نگه میدارد.
صندوقهای درآمد ثابت غیرقابل معامله
تمام صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت در بورس دارای نماد معاملاتی نیستند. بخشی از این صندوقها با سازوکار صدور و ابطال فعالیت میکنند؛ به این معنا که سرمایهگذار بهجای ثبت سفارش خریدوفروش در سامانه کارگزاری، درخواست خود را در سامانه رسمی صندوق ثبت میکند.
در این روش، تعداد واحدهای سرمایهگذاری بر اساس مبلغ درخواست و قیمت مبنای صدور مشخص میشود. هنگام خروج نیز سرمایهگذار درخواست ابطال واحدها را ثبت میکند و وجه حاصل، مطابق ضوابط صندوق و پس از محاسبه قیمت ابطال به حساب او واریز میشود.
برخی صندوقهای صدور و ابطال سود ماهانه پرداخت میکنند و برخی دیگر سیاست متفاوتی دارند. ازاینرو، نام صندوق بهتنهایی برای تشخیص روش دریافت سود کافی نیست.
جدول منتخب صندوقهای درآمد ثابت صدور و ابطال
| نام صندوق | مدیر صندوق | روش ثبتنام | نحوه صدور واحد | دوره پرداخت سود |
| پاداش سرمایه بهگزین | سبدگردان پاداش سرمایه | سامانه صندوق | درخواست اینترنتی | ماهانه |
| لوتوس پارسیان | تأمین سرمایه لوتوس پارسیان | سامانه صندوق | درخواست اینترنتی | ماهانه |
| درآمد ثابت کاردان | تأمین سرمایه کاردان | سامانه صندوق | درخواست اینترنتی | ماهانه |
| گنجینه زرین شهر | تأمین سرمایه تمدن | سامانه صندوق | درخواست اینترنتی | ماهانه |
| مختص اوراق دولتی کاردان | تأمین سرمایه کاردان | سامانه صندوق | درخواست اینترنتی | طبق مقررات صندوق |
| ندای ثابت کیان | گروه مالی کیان | سامانه صندوق | درخواست اینترنتی | طبق مقررات صندوق |
| مشترک آتیه نوین | سامانه رسمی صندوق | ثبتنام اینترنتی | درخواست صدور | طبق مقررات صندوق |
| گنجینه امید ایرانیان | سامانه رسمی صندوق | ثبتنام اینترنتی | درخواست صدور | طبق مقررات صندوق |
| اعتماد کارگزاری بانک ملی ایران | کارگزاری بانک ملی ایران | سامانه صندوق | درخواست اینترنتی | طبق مقررات صندوق |
| پاداش اعتماد تمدن | تأمین سرمایه تمدن | سامانه صندوق | درخواست اینترنتی | طبق مقررات صندوق |
در صندوقهای صدور و ابطال، زمان ثبت درخواست و زمان دریافت وجه ممکن است با یکدیگر متفاوت باشد. همچنین قیمت نهایی ابطال میتواند پس از ثبت درخواست و بر اساس محاسبات صندوق مشخص شود. به همین دلیل، سرمایهگذار باید پیش از ثبت درخواست، شرایط اجرایی سامانه را مطالعه کند.
تفاوت صندوقهای درآمد ثابت ETF و صدور و ابطال چیست؟
تفاوت اصلی این دو نوع صندوق به شیوه خریدوفروش واحدهای سرمایهگذاری مربوط میشود. صندوق ETF در بازار سرمایه معامله میشود و قیمت آن بر اساس سفارشهای خریدوفروش شکل میگیرد؛ درحالیکه صندوق صدور و ابطال، واحدهای خود را با سازوکار مبتنی بر ارزش خالص داراییها صادر یا ابطال میکند.
این تفاوت هنگام ورود سرمایه، فروش واحدها و دریافت وجه اهمیت پیدا میکند.
| صندوق درآمد ثابت ETF | صندوق صدور و ابطال |
| برای معامله از طریق کارگزاری لازم است | معمولاً خرید از طریق سامانه صندوق انجام میشود |
| سامانه معاملاتی کارگزاری | سامانه رسمی صندوق |
| بر اساس عرضه و تقاضای بازار | بر اساس NAV صدور یا ابطال |
| در ساعات معاملاتی بازار؛ برخی خدمات ممکن است امکان ثبت درخواست در ساعات دیگر داشته باشند | مطابق امکانات و مقررات سامانه صندوق |
| ثبت سفارش فروش واحدها | ثبت درخواست ابطال |
| مطابق چرخه تسویه بازار و خدمات کارگزاری | مطابق مقررات و فرایند ابطال صندوق |
| نقدی دورهای یا بدون تقسیم سود | مطابق سیاست تقسیم سود صندوق |
در صندوقهای ETF، قیمت بازار ممکن است با NAV هر واحد اختلاف داشته باشد. هرچه این فاصله بیشتر باشد، سرمایهگذار باید دقت بیشتری در انتخاب قیمت سفارش داشته باشد. وجود بازارگردان و حجم مناسب معاملات میتواند به بهبود نقدشوندگی کمک کند؛ هرچند نقدشوندگی یک صندوق در همه شرایط بازار یکسان نیست.
در مقابل، صندوقهای صدور و ابطال مستقیماً با سازوکار محاسبه NAV سروکار دارند. قیمت صدور، مبنای تخصیص واحدهای جدید و قیمت ابطال، مبنای محاسبه ارزش واحدهای بازخریدشده است. بنابراین، سرمایهگذار هنگام خروج از صندوق باید به زمان محاسبه NAV و زمان پرداخت وجه توجه کند.
اسامی صندوقهای درآمد ثابت بانکها و شرکتهای سرمایهگذاری
بسیاری از سرمایهگذاران صندوقهای درآمد ثابت را با نام بانک یا گروه مالی مرتبط با آنها میشناسند. بااینحال، نام تجاری صندوق لزوماً نشاندهنده این نیست که بانک موردنظر مدیر مستقیم یا مالک تمام واحدهای آن است.
هر صندوق دارای شخصیت و ارکان مشخصی از جمله مدیر، متولی و در صورت لزوم بازارگردان است. برای شناخت دقیق صندوق باید نام قانونی و شرکت مدیر آن را بررسی کرد.
برای نمونه، صندوق «آتیه ملت» با مدیریت تأمین سرمایه بانک ملت فعالیت میکند و صندوق «اعتماد آفرین پارسیان» زیر مدیریت تأمین سرمایه لوتوس پارسیان قرار دارد. صندوق «پاسارگاد» نیز با مدیریت مشاور سرمایهگذاری ساتراپ پاسارگاد شناخته میشود.
در گروه شرکتهای مدیریت دارایی نیز صندوقهایی مانند «یاقوت» و «همای» با مدیریت سبدگردان آگاه، «آوند» با مدیریت سبدگردان مفید، «کارا» و «کمند» با مدیریت سبدگردان کاریزما و «پاداش» با مدیریت سبدگردان پاداش سرمایه فعالیت میکنند.
این دستهبندی به سرمایهگذار کمک میکند هنگام جستوجوی نام صندوق، آن را با شرکت مدیر و نماد معاملاتی صحیح تطبیق دهد؛ موضوعی که بهویژه درباره صندوقهای دارای نامهای نزدیک به یکدیگر اهمیت دارد.
از میان لیست صندوقهای درآمد ثابت کدام را انتخاب کنیم؟
انتخاب صندوق درآمد ثابت مناسب صرفاً با مشاهده نام صندوق یا بازدهی اعلامشده آن امکانپذیر نیست. دو صندوق ممکن است بازدهی یکساله نزدیک به یکدیگر داشته باشند، اما از نظر نقدشوندگی، ترکیب دارایی و نحوه پرداخت سود کاملاً متفاوت باشند.
برای مقایسه صندوقها، بهتر است چند معیار اصلی بررسی شود:
- بازدهی در دورههای یکسان: بازده یکساله، ششماهه و سهماهه صندوقها امکان بررسی عملکرد آنها را فراهم میکند. مقایسه زمانی معتبرتر است که دوره محاسبه و روش لحاظ کردن سود نقدی در همه صندوقها یکسان باشد.
- سیاست پرداخت سود: سرمایهگذاری که به دریافت وجه نقد ماهانه نیاز دارد، ممکن است صندوق دارای تقسیم سود را ترجیح دهد. در مقابل، فردی که قصد برداشت دورهای ندارد، میتواند صندوقهای بدون تقسیم سود را نیز بررسی کند.
- نقدشوندگی: حجم و ارزش معاملات، فاصله قیمتهای خریدوفروش و عملکرد بازارگردان از عواملی هستند که میتوانند بر سهولت خروج از سرمایهگذاری اثر بگذارند.
- ترکیب داراییها: اگرچه صندوقهای درآمد ثابت در سپردههای بانکی و اوراق با درآمد ثابت سرمایهگذاری میکنند، ترکیب دقیق داراییها و میزان ریسک آنها یکسان نیست.
- سابقه و عملکرد مدیریت: بررسی سابقه فعالیت صندوق، ثبات عملکرد و کیفیت مدیریت داراییها اطلاعات بیشتری از مشاهده بازده یک دوره کوتاه در اختیار سرمایهگذار قرار میدهد.
- زمان دریافت وجه: سرمایهگذارانی که احتمال نیاز فوری به نقدینگی دارند، باید شرایط فروش، ابطال و تسویه صندوق را نیز در تصمیم خود لحاظ کنند.
در نهایت، بزرگی دارایی تحت مدیریت یا شناختهشدهبودن نام یک صندوق، بهتنهایی نشانه عملکرد بهتر آن نیست. انتخاب مناسب زمانی شکل میگیرد که بازده موردانتظار، شیوه دریافت سود و میزان نیاز سرمایهگذار به نقدشوندگی در کنار یکدیگر بررسی شوند.
سؤالات متداول
آیا تمام صندوقهای درآمد ثابت دارای نماد ETF هستند؟
خیر. برخی صندوقهای درآمد ثابت با نماد مشخص در بورس معامله میشوند، اما گروه دیگری از طریق صدور و ابطال واحدهای سرمایهگذاری فعالیت میکنند. برای خرید گروه دوم باید از سامانه رسمی صندوق استفاده کرد.
کدام صندوقهای درآمد ثابت سود ماهانه پرداخت میکنند؟
صندوقهای کمند، همای، ارمغان، امین یکم، آسا، آسان و گنجینه از نمونههای صندوقهای ETF دارای تقسیم سود ماهانه هستند. در مقابل، صندوقهایی مانند پاداش، یاقوت، آوند و کارا تقسیم سود نقدی دورهای ندارند.
لیست کامل صندوقهای درآمد ثابت را از کجا پیدا کنیم؟
سامانه فیپیران یکی از مراجع اصلی مشاهده مشخصات و اطلاعات عملکرد صندوقهای سرمایهگذاری است. همچنین اطلاعات نمادهای قابل معامله را میتوان در سایت مدیریت فناوری بورس تهران و جزئیات فعالیت هر صندوق را در سامانه رسمی آن بررسی کرد.
برای خرید صندوقهای درآمد ثابت ETF به کد بورسی نیاز داریم؟
بله. برای خریدوفروش صندوقهای ETF از طریق سامانه معاملاتی کارگزاری، داشتن کد بورسی و دسترسی معاملاتی ضروری است. سرمایهگذارانی که هنوز کد بورسی ندارند، باید مراحل احراز هویت و دریافت دسترسی معاملاتی را طی کنند.

