نحوه سرمایه گذاری در صندوق های درآمد ثابت

سرمایه‌گذاری در صندوق‌های درآمد ثابت یکی از روش‌های ورود به بازار سرمایه بدون نیاز به خرید و فروش مستقیم سهام است. برای شروع سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها باید از کجا اقدام کرد؟ آیا داشتن کد بورسی ضروری است و چگونه می‌توان سود سرمایه‌گذاری را دریافت کرد؟ پاسخ این پرسش‌ها به نوع صندوق و شیوه خرید و فروش واحدهای آن بستگی دارد. در این مقاله به ارائه راهنمای نحوه سرمایه گذاری در صندوق های درآمد ثابت پرداخته ایم.

چگونه در صندوق سرمایه گذاری درآمد ثابت سرمایه‌گذاری کنیم؟

سرمایه‌گذاری در صندوق‌های درآمد ثابت از دو مسیر اصلی امکان‌پذیر است: خرید واحدهای صندوق قابل معامله در بورس یا سرمایه‌گذاری از طریق صدور و ابطال واحدها. هر دو روش به سرمایه‌گذار اجازه می‌دهند تا منابع مالی خود را در اختیار یک صندوق تحت مدیریت حرفه‌ای قرار دهد، اما فرایند خرید، نحوه تعیین قیمت و روش برداشت وجه در آن‌ها متفاوت است.

در صندوق‌های قابل معامله یا ETF، سرمایه‌گذار همانند خرید سهام، وارد سامانه معاملاتی کارگزاری می‌شود و پس از جستجوی نماد صندوق، سفارش خرید ثبت می‌کند. قیمت معامله بر اساس عرضه و تقاضای موجود در بازار تعیین می‌شود و واحدهای خریداری‌شده پس از انجام معامله در پرتفوی سرمایه‌گذار قرار می‌گیرند.

در مقابل، صندوق‌های صدور و ابطالی از طریق سامانه اختصاصی صندوق یا بسترهای مجاز ارائه‌دهنده خدمات آن در دسترس هستند. سرمایه‌گذار پس از ثبت‌نام و تکمیل اطلاعات، درخواست صدور واحد ثبت می‌کند و تعداد واحدهای تخصیص‌یافته مطابق مقررات و قیمت صدور صندوق محاسبه می‌شود.

برای نمونه، صندوق درآمد ثابت «پاداش» از نوع قابل معامله است و سرمایه‌گذاران می‌توانند واحدهای آن را از طریق کارگزاری‌های بورس خریداری کنند. در مقابل، صندوق درآمد ثابت بهگزین از صندوق‌های صدور و ابطالی گروه مالی پاداش است که فرایند سرمایه‌گذاری در آن از مسیر سامانه صندوق انجام می‌شود.

مدارک مورد نیاز برای سرمایه‌گذاری در صندوق درآمد ثابت

نخستین مرحله سرمایه‌گذاری در صندوق درآمد ثابت، آماده‌سازی اطلاعات هویتی و بانکی و تکمیل فرایندهای ثبت‌نام است. مدارک موردنیاز با توجه به نوع صندوق و شیوه سرمایه‌گذاری متفاوت خواهد بود.

برای خرید صندوق‌های قابل معامله، ابتدا باید در سامانه سجام ثبت‌نام و مراحل احراز هویت را تکمیل کرد. سجام، سامانه جامع اطلاعات مشتریان بازار سرمایه است که اطلاعات سرمایه‌گذاران را ثبت و یکپارچه می‌کند.

پس از تکمیل مراحل سجام، سرمایه‌گذار می‌تواند از طریق یک کارگزاری، کد بورسی و دسترسی به سامانه معاملات آنلاین دریافت کند.

در صندوق‌های صدور و ابطالی نیز سرمایه‌گذار باید در سامانه مربوط ثبت‌نام کند. شرایط ثبت‌نام، مدارک موردنیاز و شیوه احراز هویت در این صندوق‌ها تابع مقررات و رویه اجرایی هر صندوق است.

آیا برای سرمایه‌گذاری در صندوق درآمد ثابت به کد بورسی نیاز داریم؟

اگر قصد خرید واحدهای صندوق درآمد ثابت قابل معامله در بورس را دارید، داشتن کد بورسی ضروری است؛ زیرا خرید و فروش این واحدها از طریق سامانه معاملات بازار سرمایه انجام می‌شود.

اما برای سرمایه‌گذاری در صندوق‌های صدور و ابطالی، نیازی به استفاده از حساب معاملات آنلاین کارگزاری نیست. سرمایه‌گذار می‌تواند از طریق سامانه صندوق اقدام کند، هرچند الزامات احراز هویت و دسترسی باید بر اساس مقررات همان صندوق بررسی شوند.

بنابراین، ضرورت دریافت کد بورسی و استفاده از کارگزاری به شیوه سرمایه‌گذاری انتخاب‌شده بستگی دارد.

نحوه خرید صندوق درآمد ثابت در بورس

خرید صندوق درآمد ثابت ETF با دسترسی به سامانه معاملات آنلاین کارگزاری انجام می‌شود. سرمایه‌گذاران پس از تکمیل ثبت‌نام می‌توانند همانند سایر ابزارهای قابل معامله، واحدهای صندوق موردنظر خود را خریداری کنند. مراحل خرید به‌ترتیب عبارتند از:

• ثبت‌نام در سجام و دریافت کد بورسی: ابتدا به سامانه رسمی سجام مراجعه کنید و اطلاعات موردنیاز را ثبت کنید. پس از تکمیل احراز هویت و دریافت کد بورسی، امکان فعال‌سازی حساب معاملاتی فراهم می‌شود.
• انتخاب کارگزاری و ورود به سامانه معاملات آنلاین: یکی از کارگزاری‌های دارای مجوز را انتخاب کنید. پس از ثبت‌نام و فعال‌شدن دسترسی معاملاتی، وارد سامانه آنلاین کارگزاری شوید.
• جستجوی نماد صندوق درآمد ثابت: در بخش جستجوی نمادها، نام یا نماد معاملاتی صندوق موردنظر را وارد کنید. برای مثال، با جستجوی نماد «پاداش» می‌توان اطلاعات معاملاتی صندوق درآمد ثابت پاداش را مشاهده کرد.
• بررسی قیمت هر واحد، NAV و اطلاعات معاملاتی صندوق: پیش از خرید، قیمت پیشنهادی فروشندگان، ارزش معاملات، حجم سفارش‌ها و ارزش خالص دارایی‌های صندوق را بررسی کنید. این اطلاعات به ارزیابی شرایط خرید کمک می‌کنند.
• تعیین مبلغ و تعداد واحدهای موردنظر: مبلغ سرمایه‌گذاری خود را مشخص کنید و متناسب با قیمت هر واحد و کارمزد معامله، تعداد واحدهای قابل خرید را محاسبه کنید.
• ثبت سفارش خرید و بررسی وضعیت معامله: قیمت و تعداد واحدها را وارد کرده و سفارش را ارسال کنید. سفارش ممکن است بلافاصله، به‌صورت جزئی یا پس از مدتی انجام شود.
• مشاهده واحدهای خریداری‌شده در پرتفوی معاملاتی: پس از انجام معامله، تعداد واحدهای خریداری‌شده در پرتفوی سرمایه‌گذار ثبت می‌شود و امکان مشاهده ارزش روز دارایی فراهم خواهد بود.

نکات مهم ثبت سفارش خرید صندوق ETF

مهم‌ترین نکته هنگام خرید واحدهای ETF، توجه به تفاوت قیمت بازار و ارزش خالص دارایی‌ها یا NAV است. قیمت معاملاتی صندوق تحت تأثیر عرضه و تقاضا قرار دارد و ممکن است با ارزش خالص هر واحد تفاوت داشته باشد. همچنین بررسی فاصله قیمت خرید و فروش و حجم معاملات اهمیت دارد. هرچه فاصله قیمت پیشنهادی خریداران و فروشندگان بیشتر باشد، هزینه ورود و خروج سریع از معامله می‌تواند افزایش پیدا کند.

ساعت معاملات صندوق‌های درآمد ثابت در سال ۱۴۰۵ از ۸:۳۰ صبح تا ۱۸ است. سرمایه‌گذاران باید مراحل مختلف جلسه معاملاتی و زمان مجاز ثبت و انجام سفارش نماد موردنظر را نیز در سامانه کارگزاری بررسی کنند.

حداقل سرمایه برای خرید صندوق درآمد ثابت

یکی از ویژگی‌های صندوق‌های درآمد ثابت، امکان سرمایه‌گذاری با مبالغ نسبتاً محدود است. برخلاف برخی روش‌های سرمایه‌گذاری که به منابع مالی قابل‌توجهی نیاز دارند، خرید واحدهای صندوق می‌تواند با سرمایه کمتری آغاز شود.

در صندوق‌های ETF، حداقل ارزش سفارش خرید طبق ضوابط معاملاتی مربوط تعیین می‌شود. حداقل مبلغ سفارش صندوق‌های قابل معامله در راهنماهای معاملاتی بررسی‌شده ۱۰۰ هزار تومان اعلام شده است. بااین‌حال، قیمت واحدها و محدودیت‌های نماد و سامانه معاملاتی نیز باید بررسی شوند.

در صندوق‌های صدور و ابطالی، حداقل سرمایه‌گذاری می‌تواند به قیمت یک یا چند واحد و شرایط مندرج در مقررات صندوق وابسته باشد.

البته هنگام ثبت سفارش باید مبلغ کارمزد نیز در موجودی حساب لحاظ شود. تعداد نهایی واحدهای قابل خرید نمی‌تواند از موجودی قابل استفاده سرمایه‌گذار بیشتر باشد.

چگونه صندوق درآمد ثابت مناسب سرمایه‌گذاری را انتخاب کنیم؟

انتخاب بهترین صندوق درآمد ثابت برای سرمایه گذاری را نباید بر اساس بالاترین بازده اعلام‌شده انجام داد. صندوق‌ها از نظر ترکیب دارایی، شیوه پرداخت سود، نقدشوندگی، هزینه معاملات و سابقه مدیریت تفاوت دارند. به همین دلیل، مناسب‌ترین صندوق برای هر سرمایه‌گذار به هدف مالی و مدت سرمایه‌گذاری او بستگی دارد.

نخستین معیار، بازده تاریخی صندوق است. مقایسه عملکرد یک‌ماهه، سه‌ماهه و یک‌ساله می‌تواند تصویری از نتایج گذشته سرمایه‌گذاری ارائه کند؛ بااین‌حال، عملکرد گذشته تضمین‌کننده بازده آینده نیست.

معیار دوم، نقدشوندگی است. در صندوق‌های ETF، ارزش معاملات، تعداد سفارش‌ها و فاصله قیمت خرید و فروش اهمیت دارند. صندوقی که معاملات فعال‌تری دارد، ممکن است امکان خرید و فروش آسان‌تری فراهم کند، هرچند نقدشوندگی در تمام شرایط بازار تضمین‌شده نیست.

ترکیب دارایی نیز باید بررسی شود. میزان سرمایه‌گذاری در سپرده‌های بانکی، اوراق بدهی و سایر دارایی‌های مجاز می‌تواند بر بازده و ریسک صندوق اثر بگذارد.

از سوی دیگر، سیاست پرداخت سود اهمیت دارد. فردی که به دریافت وجه نقد دوره‌ای نیاز دارد، ممکن است صندوق دارای تقسیم سود را ترجیح دهد؛ درحالی‌که سرمایه‌گذار متمایل به انباشت بازده می‌تواند صندوق بدون تقسیم سود نقدی را بررسی کند.

بررسی بازدهی صندوق‌ها در فیپیران

سامانه فیپیران یکی از منابع بررسی و مقایسه اطلاعات صندوق سرمایه گذاری درآمد ثابت است. سرمایه‌گذاران می‌توانند با مراجعه به بخش صندوق‌ها، گروه درآمد ثابت را انتخاب کرده و اطلاعات صندوق‌های مختلف را مشاهده کنند.

برای مقایسه بهتر، باید صندوق‌های هم‌نوع را در بازه زمانی یکسان بررسی کرد. مقایسه بازده یک‌ماهه یک صندوق با بازده سه‌ماهه صندوق دیگر نتیجه معتبری ارائه نمی‌کند.

نحوه دریافت سود صندوق درآمد ثابت

سود صندوق سرمایه گذاری درآمد ثابت به دو شیوه اصلی در اختیار سرمایه‌گذار قرار می‌گیرد: دریافت سود نقدی دوره‌ای یا افزایش ارزش واحدهای سرمایه‌گذاری.

در صندوق‌های دارای تقسیم سود، بخشی از بازده مطابق دوره‌های تعیین‌شده به حساب بانکی سرمایه‌گذاران واریز می‌شود. دوره پرداخت می‌تواند بر اساس مقررات صندوق متفاوت باشد و برای تمام صندوق‌ها ماهانه نیست.

در مقابل، صندوق‌های بدون تقسیم سود نقدی، بازده را از طریق تغییر ارزش واحدها منعکس می‌کنند. در این روش، سرمایه‌گذار با افزایش ارزش واحدهای خود منتفع می‌شود و برای تبدیل بخشی از سرمایه به وجه نقد می‌تواند نسبت به فروش واحد اقدام کند.

برای نمونه، صندوق درآمد ثابت «پاداش» سود نقدی دوره‌ای تقسیم نمی‌کند و بازده سرمایه‌گذاری در ارزش واحدهای آن منعکس می‌شود.

نکته مهم، تفاوت سود روزشمار با پرداخت روزانه سود است. روزشماربودن به شیوه محاسبه بازده بر اساس مدت سرمایه‌گذاری مربوط می‌شود و به این معنا نیست که صندوق هر روز مبلغی به حساب سرمایه‌گذار واریز می‌کند.

همچنین امکان کسب بازده مرکب به شیوه سرمایه‌گذاری و استفاده مجدد از بازده بستگی دارد. اگر سود نقدی دریافتی دوباره سرمایه‌گذاری شود، امکان ایجاد بازده بر بازده قبلی فراهم می‌شود.

برداشت پول از صندوق درآمد ثابت

روش برداشت پول از صندوق درآمد ثابت به نوع صندوق بستگی دارد. در صندوق‌های قابل معامله، سرمایه‌گذار برای خروج از سرمایه‌گذاری باید واحدهای خود را در بازار بفروشد. اما در صندوق‌های صدور و ابطالی، خروج از طریق ثبت درخواست ابطال انجام می‌شود.

در صندوق ETF، ابتدا باید وارد سامانه معاملاتی کارگزاری شده و نماد صندوق را در پرتفوی انتخاب کرد. سپس با تعیین تعداد واحدها و قیمت موردنظر، سفارش فروش ثبت می‌شود.

پس از انجام معامله، وجه حاصل از فروش مطابق مقررات بازار تسویه خواهد شد. سرمایه‌گذار می‌تواند در زمان مجاز، درخواست انتقال موجودی قابل برداشت به حساب بانکی خود را ثبت کند.

در صندوق صدور و ابطالی، سرمایه‌گذار وارد سامانه صندوق می‌شود، تعداد واحدهای موردنظر را برای ابطال مشخص می‌کند و درخواست خود را ثبت می‌کند. مبلغ نهایی مطابق قیمت ابطال قابل اعمال و مقررات صندوق محاسبه شده و طبق زمان‌بندی مقرر به حساب بانکی معرفی‌شده واریز می‌شود.

برداشت پول از صندوق درآمد ثابت چقدر زمان می‌برد؟

برای پاسخ به این پرسش باید میان زمان انجام معامله، زمان تسویه و زمان واریز وجه تفاوت گذاشت. در ETF، ثبت سفارش فروش به معنای فروش فوری واحدها نیست. ابتدا باید معامله انجام شود و سپس وجه آن تسویه شود.

دوره تسویه متداول برای ETFهای درآمد ثابت، یک روز کاری پس از معامله یا T+۱ است. اما این موضوع به معنای واریز قطعی وجه به حساب بانکی در همان روز نیست؛ زمان ثبت درخواست برداشت و برنامه پرداخت کارگزاری نیز اهمیت دارد.

در صندوق‌های صدور و ابطالی، زمان پردازش درخواست و پرداخت وجه مطابق مقررات و امیدنامه صندوق تعیین می‌شود. بنابراین پیش از سرمایه‌گذاری، به‌ویژه زمانی که ممکن است در تاریخ مشخصی به پول نیاز داشته باشید، باید شرایط برداشت وجه صندوق را بررسی کنید.

نکات مهم قبل از سرمایه‌گذاری در صندوق درآمد ثابت

صندوق‌های درآمد ثابت در مقایسه با ابزارهایی مانند سهام، نوسان کمتری دارند؛ اما این ویژگی به معنای نبود ریسک یا تضمین سود نیست.

نخستین موضوع، بررسی بازده واقعی سرمایه‌گذاری پس از هزینه‌هاست. خرید و فروش واحدهای ETF مشمول کارمزد معاملاتی است و در صندوق‌های صدور و ابطالی نیز ممکن است هزینه‌هایی مطابق مقررات صندوق وجود داشته باشد.

موضوع دوم، اختلاف قیمت بازار و NAV است. خرید واحدهای ETF در قیمتی بالاتر از ارزش خالص دارایی‌ها می‌تواند بر بازده نهایی سرمایه‌گذار اثر بگذارد.

همچنین تغییر نرخ بهره بازار، نوسان ارزش اوراق بدهی، وضعیت اعتباری ناشران اوراق و شرایط نقدشوندگی از جمله ریسک‌هایی هستند که می‌توانند عملکرد صندوق را تحت تأثیر قرار دهند.

بازده صندوق نیز ممکن است در دوره‌های مختلف تغییر کند. بنابراین نرخ بازدهی اعلام‌شده برای یک دوره گذشته را نباید معادل سود قطعی آینده در نظر گرفت.

نکته دیگر، بررسی وجود یا نبود ضمانت‌های قراردادی است. عنوان «درآمد ثابت» به‌تنهایی به معنای تضمین اصل سرمایه یا نرخ سود نیست و هرگونه تعهد مشخص باید در اسناد رسمی صندوق درج شده باشد.

در آخر، مطالعه امیدنامه و اساسنامه، بررسی سابقه عملکرد و شناخت محدودیت‌های خرید و برداشت وجه، از ضروری‌ترین اقدامات پیش از سرمایه‌گذاری محسوب می‌شوند.

جمع‌بندی

سرمایه‌گذاری در صندوق درآمد ثابت می‌تواند از طریق خرید واحدهای ETF در بورس یا ثبت درخواست صدور در سامانه صندوق انجام شود. انتخاب میان این دو روش به ترجیحات سرمایه‌گذار، نحوه دریافت بازده، میزان نقدشوندگی موردنیاز و شرایط برداشت وجه بستگی دارد. پیش از شروع سرمایه‌گذاری باید بازده تاریخی، ترکیب دارایی‌ها، کارمزدها، ارزش خالص دارایی‌ها و مقررات صندوق را بررسی کرد.

سرمایه‌گذارانی که به خرید و فروش آنلاین واحدها علاقه دارند، می‌توانند مشخصات صندوق درآمد ثابت «پاداش» را بررسی کنند؛ در مقابل، صندوق «بهگزین» نیز یکی از گزینه‌های سرمایه‌گذاری از طریق صدور و ابطال واحدهاست. شناخت این تفاوت‌ها به سرمایه‌گذار کمک می‌کند روش متناسب با اهداف مالی خود را انتخاب کند.

سؤالات متداول

آیا بدون کد بورسی می‌توان در صندوق درآمد ثابت سرمایه‌گذاری کرد؟

برای خرید صندوق‌های قابل معامله در بورس، داشتن کد بورسی ضروری است. در صندوق‌های صدور و ابطالی، فرایند سرمایه‌گذاری از طریق سامانه رسمی صندوق انجام می‌شود و شرایط ثبت‌نام و احراز هویت تابع مقررات همان صندوق است.

حداقل پول لازم برای سرمایه‌گذاری در صندوق درآمد ثابت چقدر است؟

حداقل ارزش سفارش خرید ETFهای بورسی در راهنماهای معاملاتی بررسی‌شده ۱۰۰ هزار تومان اعلام شده است. بااین‌حال، مبلغ دقیق خرید به قیمت واحدها و مقررات معاملاتی بستگی دارد. در صندوق‌های صدور و ابطالی نیز حداقل سرمایه‌گذاری بر اساس شرایط صندوق تعیین می‌شود.

آیا می‌توان هر زمان که بخواهیم پول خود را از صندوق درآمد ثابت برداشت کنیم؟

در صندوق‌های ETF می‌توان در ساعات مجاز معاملاتی سفارش فروش ثبت کرد، اما انجام معامله به شرایط بازار بستگی دارد. در صندوق‌های صدور و ابطالی نیز درخواست ابطال مطابق مقررات صندوق پردازش می‌شود. زمان دریافت وجه به انجام معامله یا ابطال، تسویه و فرایند پرداخت وابسته است.

سود صندوق درآمد ثابت به‌صورت ماهانه واریز می‌شود یا روزشمار است؟

این موضوع به سیاست صندوق بستگی دارد. بعضی صندوق‌ها سود نقدی دوره‌ای پرداخت می‌کنند و برخی دیگر بازده را در ارزش واحدهای سرمایه‌گذاری منعکس می‌کنند. محاسبه روزشمار بازده الزاماً به معنای واریز روزانه سود نیست.