سرمایه‌گذاری در صندوق‌های درآمد ثابت با هزینه‌هایی همراه است که میزان آن‌ها به نوع صندوق و شیوه خرید و فروش واحدهای سرمایه‌گذاری بستگی دارد. در صندوق‌های قابل معامله در بورس، کارمزد هنگام خرید و فروش واحدها دریافت شده، اما در صندوق‌های مبتنی بر صدور و ابطال، هزینه سرمایه‌گذاری براساس مقررات هر صندوق تعیین می‌شود. علاوه بر این، مدیریت و اداره صندوق نیز هزینه‌هایی دارد که از محل دارایی‌های آن پرداخت می‌شود.
کارمزد صندوق درآمد ثابت در صندوق‌های قابل معامله (ETF) درصدی از ارزش هر معامله است که هنگام خرید از خریدار و هنگام فروش از فروشنده دریافت می‌شود. در صندوق‌های صدور و ابطالی، کارمزد صدور و ابطال براساس امیدنامه صندوق محاسبه می‌شود. هزینه‌های مدیریت، نظارت و اداره صندوق نیز در ارزش خالص دارایی‌ها منعکس می‌شوند.
ساختار کارمزد در صندوق‌های درآمد ثابت
کارمزد صندوق‌های درآمد ثابت از سه بخش تشکیل می‌شود: کارمزد معاملات، کارمزد صدور و ابطال و هزینه‌های ارکان صندوق. هر یک از این هزینه‌ها با توجه به ساختار صندوق محاسبه می‌شود و به شکل متفاوتی بر سرمایه‌گذاری افراد اثر می‌گذارد.
در صندوق‌های قابل معامله، خرید و فروش واحدها از طریق سامانه‌های معاملاتی کارگزاری‌ها انجام می‌شود. همانطور که هنگام خرید و فروش سهام کارمزد پرداخت می‌شود، معامله واحدهای صندوق‌های درآمد ثابت نیز هزینه دارد. این کارمزد درصد مشخصی از ارزش معامله بوده و ارتباطی با سود یا زیان سرمایه‌گذار ندارد.
در صندوق‌های صدور و ابطالی، سرمایه‌گذار به‌جای ثبت سفارش در بورس، درخواست صدور یا ابطال واحدهای خود را به صندوق ارائه می‌کند. هزینه این فرآیند می‌تواند شامل کارمزد ثابت و کارمزد متغیر باشد. برای مثال، ممکن است سرمایه‌گذاری که تنها چند روز پس از خرید واحدها قصد خروج از صندوق را دارد، نسبت به فردی که سرمایه خود را برای مدت طولانی‌تری نگه داشته است، کارمزد بیشتری بپردازد.
بخش دیگری از هزینه‌ها نیز مربوط به فعالیت خود صندوق است. مدیریت سرمایه، حسابرسی، نظارت بر عملکرد صندوق و ارائه خدمات نرم‌افزاری هزینه‌هایی دارند که از منابع صندوق پرداخت می‌شوند. این مبالغ برخلاف کارمزد خرید و فروش، به‌صورت جداگانه از حساب سرمایه‌گذار کسر نمی‌شوند، اما بر ارزش دارایی‌های صندوق و بازدهی آن اثر می‌گذارند.
کارمزد خرید و فروش صندوق درآمد ثابت قابل معامله (ETF)
صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله ETF، صندوق‌هایی هستند که واحدهای آن‌ها دارای نماد بورسی بوده و سرمایه‌گذاران می‌توانند از طریق سامانه معاملاتی کارگزاری‌ها آن‌ها را خرید و فروش کنند. کارمزد معاملات این صندوق‌ها براساس ارزش سفارش انجام‌شده محاسبه می‌شود و خریدار و فروشنده هرکدام سهم مربوط به خود را پرداخت می‌کنند.
نرخ کارمزد معاملات صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله در سال ۱۴۰۵، برای هر یک از سمت‌های خرید و فروش معادل ۰٫۰۳۷۵ درصد ارزش معامله است. به این ترتیب، اگر فردی واحدهای صندوق درآمد ثابت را خریداری کند و سپس به همان ارزش بفروشد، مجموع کارمزد پرداختی او معادل ۰٫۰۷۵ درصد خواهد بود.
کارمزد معاملات صندوق درآمد ثابت به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟
کارمزدی که سرمایه‌گذار هنگام خرید و فروش واحدهای صندوق پرداخت می‌کند، به‌طور کامل به کارگزاری تعلق ندارد. انجام معاملات در بورس به خدمات چند نهاد مختلف نیاز دارد و کارمزد دریافتی میان آن‌ها توزیع می‌شود.
کارگزاری مسئول ثبت و اجرای سفارش‌های خرید و فروش سرمایه‌گذاران است. شرکت بورس تهران یا فرابورس ایران بستر انجام معاملات را فراهم می‌کند و شرکت سپرده‌گذاری مرکزی نیز وظایف مربوط به ثبت مالکیت اوراق بهادار و تسویه معاملات را بر عهده دارد. سازمان بورس و اوراق بهادار و نهادهای ارائه‌دهنده خدمات زیرساختی و فناوری معاملات نیز مطابق مقررات از محل کارمزدها سهم دارند.
مجموع این هزینه‌ها در قالب کارمزد معامله محاسبه می‌شود. بنابراین سرمایه‌گذار برای هر یک از این خدمات مبلغ جداگانه‌ای پرداخت نمی‌کند و کارمزد نهایی هنگام ثبت و انجام معامله در سامانه کارگزاری مشخص می‌شود.
آیا معاملات صندوق درآمد ثابت مشمول مالیات است؟
یکی از مزایای سرمایه‌گذاری در صندوق‌های درآمد ثابت، برخورداری از معافیت‌های مالیاتی مقرر برای صندوق‌های سرمایه‌گذاری است. براساس مقررات مالیاتی بازار سرمایه، درآمدهای مشمول معافیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری و معاملات واحدهای آن‌ها از مالیات مربوط معاف هستند.
در نتیجه، هنگام فروش واحدهای صندوق درآمد ثابت قابل معامله، مالیات نقل‌وانتقال مشابه معاملات مستقیم سهام از سرمایه‌گذار دریافت نمی‌شود. با این حال، معافیت مالیاتی به معنای حذف کارمزد معاملات نیست و خریدار و فروشنده همچنان باید کارمزد مربوط به سفارش خود را پرداخت کنند.
کارمزد خرید صندوق درآمد ثابت و تغییرات نرخ آن
کارمزد معاملات صندوق‌های سرمایه‌گذاری در سال‌های گذشته چند بار تغییر کرده است. هدف از اصلاح این نرخ‌ها، کاهش هزینه معاملات و تسهیل سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در بازار سرمایه بوده است.
در فروردین ۱۳۹۹، سازمان بورس و اوراق بهادار با ابلاغ مقررات جدید، سقف کارمزد معاملات صندوق‌های قابل معامله را معادل ۲۵ درصد سقف کارمزد معاملات معمول اوراق بهادار تعیین کرد. این تصمیم باعث شد هزینه خرید و فروش واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری نسبت به معاملات مستقیم برخی اوراق بهادار کاهش پیدا کند.
در ادامه، مقررات کارمزد صندوق‌ها در آبان ۱۴۰۴ نیز تغییر کرد. براساس نرخ‌های سال ۱۴۰۵، کارمزد خرید و فروش صندوق درآمد ثابت قابل معامله در مجموع معادل ۰٫۰۰۰۷۵ ارزش معامله است. به بیان دیگر، برای معامله رفت‌وبرگشت ۱۰۰ میلیون تومانی، با فرض یکسان بودن ارزش خرید و فروش، مجموعاً ۷۵ هزار تومان کارمزد پرداخت می‌شود.
در پذیره‌نویسی اولیه صندوق‌های قابل معامله نیز کارمزد پذیره‌نویسی مطابق نرخ سمت خرید محاسبه می‌شود و پرداخت آن بر عهده سرمایه‌گذار است. پذیره‌نویسی مرحله‌ای است که واحدهای اولیه صندوق پیش از آغاز معاملات عادی به سرمایه‌گذاران عرضه می‌شوند.
با توجه به تغییر مقررات در دوره‌های مختلف، هنگام محاسبه هزینه سرمایه‌گذاری باید نرخ‌های جاری معاملات را ملاک قرار داد.
کارمزد صدور و ابطال صندوق‌های درآمد ثابت
برخلاف صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله ETF که معاملات آن‌ها در بورس انجام می‌شود، خرید و فروش واحدهای صندوق‌های صدور و ابطالی از طریق سامانه رسمی خود صندوق صورت می‌گیرد. سرمایه‌گذار برای خرید واحدهای جدید درخواست صدور ثبت می‌کند و زمانی که بخواهد سرمایه خود را دریافت کند، درخواست ابطال واحدها را ارائه می‌دهد.
کارمزد صدور و ابطال در تمام صندوق‌ها یکسان نیست و نرخ آن در اساسنامه و امیدنامه هر صندوق مشخص می‌شود. امیدنامه سندی است که اطلاعات مربوط به اهداف سرمایه‌گذاری، ریسک‌ها، شیوه خرید و فروش واحدها و هزینه‌های صندوق را در اختیار سرمایه‌گذاران قرار می‌دهد.
در بسیاری از صندوق‌های صدور و ابطالی، کارمزد ابطال به دو بخش ثابت و متغیر تقسیم می‌شود. بخش ثابت برای انجام فرآیند ابطال دریافت می‌شود، اما بخش متغیر ممکن است به مدت‌زمان نگهداری واحدهای سرمایه‌گذاری وابسته باشد.
کارمزد ابطال زودهنگام چگونه محاسبه می‌شود؟
در برخی صندوق‌های صدور و ابطالی، هرچه فاصله زمانی میان صدور و ابطال واحدها کمتر باشد، کارمزد بیشتری دریافت می‌شود. این هزینه که با عنوان کارمزد ابطال زودهنگام شناخته می‌شود، می‌تواند بخش قابل‌توجهی از بازدهی سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت را کاهش دهد.
برای نمونه، جدول زیر کارمزد متغیر ابطال واحدها در صندوق درآمد ثابت «بهگزین» را نشان می‌دهد:
| مدت نگهداری واحدها | کارمزد متغیر ابطال |
| تا ۷ روز | ۵ درصد |
| بیش از ۷ تا ۱۵ روز | ۴ درصد |
| بیش از ۱۵ تا ۳۰ روز | ۳ درصد |
| بیش از ۳۰ تا ۶۰ روز | ۲ درصد |
| بیش از ۶۰ تا ۹۰ روز | یک درصد |
| بیش از ۹۰ روز | بدون کارمزد متغیر |
این نرخ‌ها مربوط به صندوق بهگزین است و ممکن است صندوق‌های دیگر شرایط متفاوتی داشته باشند.
برای مثال، اگر سرمایه‌گذاری واحدهایی به ارزش ابطال ۱۰۰ میلیون تومان داشته باشد و در هفت روز نخست درخواست ابطال ثبت کند، کارمزد متغیر پنج‌درصدی معادل پنج میلیون تومان خواهد بود. اما اگر همین واحدها بیش از ۹۰ روز نگهداری شده باشند، کارمزد متغیر جدول فوق به آن‌ها تعلق نمی‌گیرد.
در نتیجه، هنگام سرمایه‌گذاری در صندوق‌های صدور و ابطالی، علاوه بر نرخ بازدهی باید به شرایط خروج از صندوق نیز توجه کرد. سرمایه‌گذاری که احتمال می‌دهد در مدت کوتاهی به منابع خود نیاز پیدا کند، بهتر است پیش از خرید، هزینه‌های ابطال زودهنگام را بررسی کند.
هزینه‌های ارکان صندوق درآمد ثابت چگونه محاسبه می‌شود؟
مهم‌ترین این هزینه‌ها شامل کارمزد مدیر، متولی، حسابرس، مدیر ثبت و خدمات نرم‌افزاری و پشتیبانی است. مدیر صندوق مسئول تصمیم‌گیری درباره ترکیب دارایی‌ها و مدیریت سرمایه است. متولی بر عملکرد صندوق و رعایت مقررات نظارت می‌کند و حسابرس نیز صورت‌های مالی آن را بررسی می‌کند. در صندوق‌های صدور و ابطالی، مدیر ثبت وظایف مربوط به ثبت درخواست‌ها و اطلاعات سرمایه‌گذاران را بر عهده دارد.
هزینه سرمایه‌گذاری در صندوق‌های درآمد ثابت به کارمزد خرید و فروش محدود نمی‌شود. اداره هر صندوق به مجموعه‌ای از خدمات تخصصی نیاز دارد که هزینه آن‌ها از محل دارایی‌های صندوق پرداخت می‌شود.
نحوه محاسبه این هزینه‌ها در اساسنامه و امیدنامه صندوق تعیین می‌شود. برای نمونه، در صندوق درآمد ثابت بهگزین، کارمزد مدیریت دارایی‌های مختلف براساس نرخ‌های متفاوتی محاسبه می‌شود. کارمزد مدیر برای اوراق بهادار با درآمد ثابت معادل سالانه ۰٫۳ درصد ارزش روزانه این اوراق است. همچنین کارمزد متولی معادل سالانه یک در هزار متوسط روزانه ارزش خالص دارایی‌های صندوق، با رعایت حدود مقرر در امیدنامه، تعیین شده است.
هزینه‌های ارکان چه تأثیری بر NAV دارند؟
ارزش خالص دارایی‌ها یا NAV از تفاوت ارزش دارایی‌ها و بدهی‌های صندوق به دست می‌آید. زمانی که صندوق هزینه‌های مدیریت، نظارت و سایر خدمات را شناسایی و پرداخت می‌کند، این هزینه‌ها بر ارزش خالص دارایی‌های آن اثر می‌گذارند.
به همین دلیل، سرمایه‌گذار هنگام خرید و فروش واحدهای صندوق، مبلغ جداگانه‌ای با عنوان کارمزد مدیر یا حسابرس پرداخت نمی‌کند. این هزینه‌ها در حساب‌های صندوق ثبت می‌شوند و اثر آن‌ها در ارزش واحدهای سرمایه‌گذاری منعکس می‌شود.
بنابراین، بازدهی خالصی که سرمایه‌گذار از صندوق مشاهده می‌کند، تحت تأثیر هزینه‌های اداره صندوق نیز قرار دارد. برای بررسی جزئیات این هزینه‌ها می‌توان به اساسنامه، امیدنامه و صورت‌های مالی صندوق در سامانه کدال مراجعه کرد. اطلاعات عمومی و مقایسه‌ای صندوق‌ها نیز در سامانه فیپیران در دسترس است.
نحوه محاسبه کارمزد صندوق درآمد ثابت با مثال عددی
محاسبه کارمزد معاملات صندوق درآمد ثابت ETF به ارزش معامله و نرخ کارمزد بستگی دارد. برای این کار، کافی است مبلغ خرید یا فروش در نرخ کارمزد همان سمت ضرب شود.
فرمول محاسبه کارمزد صندوق درآمد ثابت
کارمزد معامله = ارزش معامله × نرخ کارمزد
فرض کنیم فردی قصد دارد ۱۰۰ میلیون تومان در یک صندوق درآمد ثابت قابل معامله سرمایه‌گذاری کند. با نرخ کارمزد خرید ۰٫۰۳۷۵ درصد، مبلغ ۳۷ هزار و ۵۰۰ تومان بابت خرید واحدها پرداخت خواهد کرد.
حال اگر این فرد پس از مدتی تمام واحدهای خود را به ارزش ۱۰۰ میلیون تومان بفروشد، کارمزد فروش نیز ۳۷ هزار و ۵۰۰ تومان خواهد بود. در نتیجه، مجموع هزینه خرید و فروش به ۷۵ هزار تومان می‌رسد.
اما برای سرمایه‌گذاری در صندوق درآمد ثابت، تنها دانستن مبلغ کارمزد کافی نیست. یکی از پرسش‌های مهم این است که این هزینه معادل چند روز بازدهی صندوق خواهد بود.
چند روز سود صندوق صرف پرداخت کارمزد می‌شود؟
برای پاسخ به این پرسش می‌توان مجموع کارمزد خرید و فروش را با بازدهی روزانه تخمینی صندوق مقایسه کرد. هرچه بازدهی روزانه بیشتر باشد، هزینه معاملات معادل روزهای کمتری از بازدهی خواهد بود.
فرض کنیم بازدهی ساده سالانه یک صندوق درآمد ثابت ۳۰ درصد باشد. در این حالت، اگر سرمایه‌گذاری ۱۰۰ میلیون تومانی را مبنا قرار دهیم و بازدهی سالانه را به‌طور یکنواخت میان ۳۶۵ روز تقسیم کنیم، بازدهی روزانه تخمینی حدود ۸۲ هزار تومان خواهد بود.
از سوی دیگر، مجموع کارمزد خرید و فروش ۱۰۰ میلیون تومان واحد صندوق برابر با ۷۵ هزار تومان است. بنابراین کارمزد رفت‌وبرگشت معادل حدود ۰٫۹ روز بازدهی تخمینی این سرمایه‌گذاری خواهد بود.
فرمول محاسبه تعداد روزهای جبران کارمزد
روزهای جبران کارمزد = مجموع کارمزد خرید و فروش ÷ بازدهی تخمینی روزانه
این محاسبه نشان می‌دهد هزینه معامله چه نسبتی با بازدهی سرمایه‌گذاری دارد. البته بازدهی روزانه صندوق الزاماً ثابت نیست و این مثال صرفاً برای مقایسه هزینه معاملات با یک نرخ بازدهی فرضی ارائه شده است.
برای سرمایه‌گذارانی که قصد دارند واحدهای صندوق را در فاصله‌های زمانی کوتاه خرید و فروش کنند، توجه به این نسبت اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا با افزایش دفعات معامله، مجموع کارمزد پرداختی نیز افزایش پیدا می‌کند.
مقایسه کارمزد صندوق درآمد ثابت با صندوق‌های سهامی، مختلط و طلا
صندوق‌های سرمایه‌گذاری از نظر نوع دارایی به گروه‌های مختلفی تقسیم می‌شوند و نرخ کارمزد معاملات آن‌ها نیز یکسان نیست. صندوق‌های درآمد ثابت، سهامی، مختلط و طلا هرکدام مقررات معاملاتی و نرخ کارمزد مشخصی دارند.
جدول زیر نرخ‌های کارمزد خرید و فروش صندوق‌های قابل معامله را در سال ۱۴۰۵ مقایسه می‌کند:
| نوع صندوق | کارمزد خرید | کارمزد فروش | مجموع |
| درآمد ثابت | ۰٫۰۳۷۵٪ | ۰٫۰۳۷۵٪ | ۰٫۰۷۵٪ |
| سهامی | ۰٫۲۳۲٪ | ۰٫۲۳۷۵٪ | ۰٫۴۶۹۵٪ |
| مختلط | ۰٫۱۲۱۵٪ | ۰٫۱۳۲۲۵٪ | ۰٫۲۵۳۷۵٪ |
| طلا | ۰٫۱۲٪ | ۰٫۱۲٪ | ۰٫۲۴٪ |
همانطور که در جدول مشاهده می‌شود، هزینه خرید و فروش صندوق‌های درآمد ثابت از صندوق‌های سهامی، مختلط و طلا کمتر است. با این حال، پایین‌تر بودن کارمزد به معنای بازدهی بیشتر یا مناسب‌تر بودن یک صندوق برای تمام سرمایه‌گذاران نیست.
صندوق‌های سهامی بخش عمده منابع خود را در سهام شرکت‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند و معمولاً نوسان بیشتری دارند. صندوق‌های مختلط ترکیبی از سهام و اوراق با درآمد ثابت را در اختیار دارند و صندوق‌های طلا نیز تحت تأثیر تغییر قیمت طلا قرار می‌گیرند.
در نتیجه، برای انتخاب صندوق مناسب، کارمزد معاملات باید در کنار میزان ریسک، ترکیب دارایی و بازدهی صندوق بررسی شود.
چه عواملی بر هزینه نهایی سرمایه‌گذاری در صندوق درآمد ثابت اثر می‌گذارند؟
هزینه نهایی سرمایه‌گذاری در صندوق درآمد ثابت همیشه با مبلغ کارمزد یک معامله برابر نیست. تعداد دفعات خرید و فروش، مدت نگهداری واحدها، هزینه‌های اداره صندوق و شرایط معاملاتی می‌توانند بر بازدهی نهایی سرمایه‌گذار اثر بگذارند.
در صندوق‌های ETF، سرمایه‌گذار با هر بار خرید یا فروش واحدها کارمزد پرداخت می‌کند. بنابراین افزایش تعداد معاملات باعث افزایش هزینه کل می‌شود. برای مثال، فردی که در یک ماه چندین بار واحدهای صندوق را معامله می‌کند، نسبت به سرمایه‌گذاری که واحدهای خود را برای مدت طولانی نگه می‌دارد، کارمزد بیشتری خواهد پرداخت.
در صندوق‌های صدور و ابطالی، مدت نگهداری سرمایه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. ممکن است خروج زودهنگام از صندوق مشمول کارمزد متغیر باشد؛ در حالی که با افزایش دوره نگهداری، این هزینه کاهش پیدا کند یا حذف شود.
در صندوق‌های قابل معامله، فاصله قیمت خرید و فروش در تابلو و تفاوت قیمت بازار با NAV نیز بر نتیجه سرمایه‌گذاری اثر دارد. برای مثال، خرید واحدهای صندوق با قیمتی بالاتر از ارزش خالص دارایی هر واحد ممکن است بازدهی سرمایه‌گذار را کاهش دهد. این تفاوت قیمت، کارمزد رسمی نیست، اما بخشی از هزینه اقتصادی معامله محسوب می‌شود.
همچنین برخی کارگزاری‌ها ممکن است مطابق مقررات، بخشی از سهم کارمزد خود را تخفیف دهند. با این حال، برای مقایسه هزینه سرمایه‌گذاری نباید تنها به تخفیف کارگزاری توجه کرد و لازم است مجموع هزینه‌های خرید، نگهداری و فروش واحدهای صندوق بررسی شود.
هزینه‌های ارکان صندوق‌های پاداش و بهگزین
برای آشنایی با نحوه محاسبه هزینه‌های اداره صندوق، می‌توان دو صندوق درآمد ثابت گروه مالی پاداش را بررسی کرد. صندوق «پاداش» از نوع قابل معامله در بورس و صندوق «بهگزین» مبتنی بر صدور و ابطال است. هر دو صندوق بخشی از هزینه‌های مدیریت و اداره دارایی‌ها را از محل منابع خود پرداخت می‌کنند، اما نرخ و نحوه محاسبه این هزینه‌ها در امیدنامه آن‌ها متفاوت است.
در صندوق درآمد ثابت پاداش، کارمزد مدیر بابت سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت معادل سالانه ۰٫۳ درصد ارزش روزانه این اوراق تعیین شده است. همچنین کارمزد بازارگردان سالانه ۰٫۴ درصد ارزش خالص دارایی‌های صندوق و کارمزد متولی سالانه ۰٫۵ درصد متوسط ارزش خالص دارایی‌ها، با رعایت حداقل و حداکثر مبالغ مقرر در امیدنامه، محاسبه می‌شود. هزینه حسابرسی سالانه صندوق نیز پنج میلیارد ریال است.
در صندوق درآمد ثابت بهگزین نیز کارمزد مدیر بابت اوراق بهادار با درآمد ثابت معادل سالانه ۰٫۳ درصد ارزش روزانه این اوراق است. کارمزد متولی سالانه ۰٫۱ درصد متوسط ارزش خالص دارایی‌ها، با رعایت حدود مقرر در امیدنامه، محاسبه می‌شود و حق‌الزحمه حسابرس سالانه شش میلیارد و ۶۵۰ میلیون ریال است.
این هزینه‌ها از دارایی‌های هر صندوق پرداخت می‌شوند و اثر آن‌ها در ارزش خالص دارایی‌ها یا NAV منعکس می‌شود. بنابراین سرمایه‌گذاران هنگام خرید یا فروش واحدهای صندوق، مبالغ فوق را به‌صورت جداگانه پرداخت نمی‌کنند.
کارمزد صندوق‌های درآمد ثابت گروه مالی پاداش
گروه مالی پاداش با ارائه دو صندوق درآمد ثابت «پاداش» و «بهگزین»، امکان سرمایه‌گذاری با دو روش متفاوت را فراهم کرده است. صندوق پاداش از نوع قابل معامله در بورس (ETF) است و سرمایه‌گذاران می‌توانند واحدهای آن را از طریق سامانه معاملاتی کارگزاری‌ها خرید و فروش کنند. در مقابل، صندوق بهگزین با ساختار صدور و ابطال فعالیت می‌کند. تفاوت این دو صندوق در نحوه معامله، ساختار کارمزد و شرایط خروج از سرمایه‌گذاری است.
کارمزد صندوق درآمد ثابت قابل معامله پاداش
صندوق درآمد ثابت «پاداش» با نماد معاملاتی «پاداش»، یکی از صندوق‌های ETF گروه مالی پاداش است که با بازدهی مؤثر سالانه ۴۰ درصد، ذخیره مثبت بیش از چهار درصد و نقدشوندگی بالا فعالیت می‌کند. این صندوق از نوع بدون تقسیم سود بوده و بازدهی سرمایه‌گذاری به‌جای واریز نقدی ماهانه، در ارزش واحدهای صندوق انباشته می‌شود و امکان بهره‌مندی از سود مرکب را فراهم می‌کند. واحدهای صندوق پاداش نیز از طریق سامانه معاملاتی تمامی کارگزاری‌ها قابل خرید و فروش هستند.
یکی از مزایای صندوق پاداش، پایین بودن هزینه خرید و فروش واحدهای آن در مقایسه با بسیاری از صندوق‌های سرمایه‌گذاری دیگر است. کارمزد معاملات این صندوق مطابق نرخ‌های مصوب بازار سرمایه محاسبه می‌شود و برای هر یک از سمت‌های خرید و فروش، معادل ۰٫۰۳۷۵ درصد ارزش معامله است. بنابراین سرمایه‌گذاران برای خرید ۱۰۰ میلیون تومان واحد صندوق پاداش، تنها ۳۷ هزار و ۵۰۰ تومان کارمزد پرداخت می‌کنند و در صورت فروش واحدها به همین ارزش، مجموع کارمزد خرید و فروش آن‌ها به ۷۵ هزار تومان می‌رسد.
صندوق پاداش فاقد نرخ شکست قراردادی است و سرمایه‌گذاران برای فروش واحدهای خود پیش از سپری شدن یک دوره مشخص، مشمول جریمه برداشت زودهنگام نمی‌شوند. به این ترتیب، برخلاف برخی سپرده‌های بانکی مدت‌دار یا صندوق‌های صدور و ابطالی که ممکن است برای خروج زودهنگام هزینه بیشتری دریافت کنند، در پاداش کارمزد فروش به مدت نگهداری واحدها وابسته نیست. سرمایه‌گذاران می‌توانند در ساعات معاملاتی بورس، با پرداخت کارمزد معمول معاملات، واحدهای خود را به فروش برسانند.
نقدشوندگی نیز از ویژگی‌های مهم صندوق درآمد ثابت پاداش است. دارایی تحت مدیریت این صندوق بیش از ۱۰۰ هزار میلیارد ریال و میانگین ارزش معاملات آن بیش از ۷ هزار میلیارد ریال است. همچنین بازارگردانی فعال با حداقل سفارش خرید روزانه ۱۲ هزار میلیارد ریال، به تسهیل معاملات و افزایش امکان خرید و فروش واحدهای صندوق کمک می‌کند.
در کنار کارمزد معاملاتی، هزینه‌های مدیریت، متولی و بازارگردانی صندوق نیز مطابق امیدنامه از دارایی‌های آن پرداخت می‌شود و اثر این هزینه‌ها در ارزش خالص دارایی‌ها یا NAV منعکس می‌شود. بنابراین سرمایه‌گذاران هنگام ثبت سفارش، این مبالغ را جداگانه پرداخت نمی‌کنند و تنها کارمزد مربوط به معامله خود را می‌پردازند.
ترکیب بازدهی مؤثر سالانه، نبود نرخ شکست قراردادی، کارمزد معاملاتی پایین و بازارگردانی فعال، صندوق پاداش را به یکی از گزینه‌های قابل‌توجه برای افرادی تبدیل کرده است که علاوه بر کسب بازدهی مناسب، به هزینه سرمایه‌گذاری و امکان دسترسی به منابع خود اهمیت می‌دهند.
برای سرمایه‌گذاری در صندوق درآمد ثابت پاداش کافی است نماد «پاداش» را در سامانه معاملاتی کارگزاری خود جست‌وجو کرده و سفارش خرید واحدهای صندوق را ثبت کنید.
کارمزد صندوق درآمد ثابت بهگزین
صندوق درآمد ثابت «پاداش سرمایه بهگزین» یکی دیگر از صندوق‌های گروه مالی پاداش است که براساس سازوکار صدور و ابطال فعالیت می‌کند و دارای پرداخت سود ماهانه است. خرید و ابطال واحدهای بهگزین از طریق سامانه اختصاصی صندوق انجام می‌شود و کارمزد آن مطابق شرایط امیدنامه محاسبه خواهد شد.
کارمزد ثابت صدور و ابطال بهگزین معادل ۲۰ هزار ریال برای هر گواهی سرمایه‌گذاری است. همچنین در صورت ابطال زودهنگام، کارمزد متغیر براساس مدت نگهداری واحدها دریافت می‌شود. این کارمزد برای دوره نگهداری حداکثر هفت روز معادل پنج درصد است و به‌تدریج کاهش می‌یابد؛ به‌طوری‌که برای نگهداری بیش از ۹۰ روز، کارمزد متغیر در جدول امیدنامه پیش‌بینی نشده است.
سؤالات متداول
کارمزد خرید صندوق درآمد ثابت از چه کسی کسر می‌شود؟
در صندوق‌های قابل معامله در بورس، کارمزد خرید هنگام انجام معامله از خریدار دریافت می‌شود و فروشنده نیز هنگام فروش واحدها، کارمزد سمت فروش را پرداخت می‌کند. در صندوق‌های صدور و ابطالی، هزینه‌ها مطابق شرایط مندرج در امیدنامه صندوق محاسبه می‌شوند.
آیا صندوق‌های درآمد ثابت مالیات دارند؟
معاملات واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری در چارچوب قوانین بازار سرمایه از معافیت‌های مالیاتی برخوردارند. بنابراین مالیات نقل‌وانتقال مشابه معاملات مستقیم سهام هنگام فروش واحدهای ETF درآمد ثابت دریافت نمی‌شود. با این حال، کارمزد خرید و فروش همچنان مطابق مقررات محاسبه خواهد شد.
کارمزد ابطال زودهنگام چیست و چه زمانی اعمال می‌شود؟
کارمزد ابطال زودهنگام هزینه‌ای است که برخی صندوق‌های صدور و ابطالی هنگام خروج سرمایه‌گذار در مدت کوتاه دریافت می‌کنند. این هزینه معمولاً به تعداد روزهای نگهداری واحدها بستگی دارد و نرخ آن در امیدنامه صندوق مشخص می‌شود. هرچه مدت نگهداری بیشتر باشد، ممکن است کارمزد متغیر کاهش یابد.
هزینه مدیر و متولی صندوق درآمد ثابت را از کجا ببینیم؟
اطلاعات مربوط به کارمزد مدیر، متولی، حسابرس و سایر ارکان صندوق در اساسنامه و امیدنامه درج می‌شود. همچنین هزینه‌های شناسایی‌شده را می‌توان در گزارش‌های مالی صندوق بررسی کرد. این اطلاعات از طریق وب‌سایت رسمی صندوق و سامانه کدال در دسترس سرمایه‌گذاران قرار دارد.
آیا کارمزد صندوق درآمد ثابت در کارگزاری‌های مختلف متفاوت است؟
نرخ‌های کارمزد معاملات صندوق‌های قابل معامله براساس مقررات بازار سرمایه تعیین می‌شوند و کارگزاری‌ها ملزم به رعایت آن‌ها هستند. با این حال، ممکن است برخی کارگزاری‌ها در چارچوب ضوابط، تخفیف‌هایی بر سهم کارمزد خود اعمال کنند. برای اطلاع از هزینه نهایی، می‌توان جزئیات کارمزد هر معامله را در سامانه کارگزاری مشاهده کرد.
